Nederlands
Fries
teaser
overlay

Nieuws

print
14 oktober 2013

Onderweg naar mei 2014 - de Europese Commissie: Taken en de Samenstelling

Volgend jaar mei zijn er weer Europese Verkiezingen. Maar wat is de Europese Unie eigenlijk? Waarom zouden we moeten stemmen? In deze reeks probeer ik per keer een klein stukje van het grote Europa er uit te pakken, en er wat helderheid over te verschaffen. Deze keer over de Europese Commissie: Taken en de Samenstelling.

De vorige keer schreef ik over de opkomst van een verkozen Parlement; een parlement dat door de jaren heen steeds meer wetgevende bevoegdheden verkreeg. Wat het Parlement echter ontbreekt, is het recht op initiatief voor wetgeving. Dit ligt grotendeels bij de Europese Commissie.

De commissie komt in eerste instantie met een ‘green paper’ over mogelijke onderwerpen voor toekomstige wetgeving. Daar is dan de ruimte bestaat voor het EP, de Raad van de Europese Unie en lobbyorganisaties om daar aanpassingen in te maken in de koers. Vervolgens komt de Commissie met een ‘white paper’ waarin daadwerkelijke beleidsplannen staan. Hierbij is de Commissie uiteraard gebonden aan de grenzen die het verdrag van Lissabon aangeeft. De Commissie heeft alleen competentie op de gebieden beschreven in het verdrag, en heeft zich daarnaast te houden aan de principes van subsidiariteit en proportionaliteit.

Naast het initiatiefrecht is de Commissie de beheerder en de uitvoerder van het communautair beleid; oftewel het Europese ambtenarenapparaat. Bedenk echter wel dat veel Europese wetgeving door de landen zelf wordt uitgevoerd, en dat de commissie dus alleen een verlengstuk is van de nationale bureaucratieën. De Commissie heeft dus een grote taak in het controleren of het gemeenschapsrecht daadwerkelijk wordt nageleefd.

Als laatste is de Europese Commissie de woordvoerder van Europa naar buiten toe, met name op het gebied van de internationale handels- en samenwerkingsovereenkomsten. Door een open markt binnen de EU, betekent dit bijvoorbeeld ook dat wij naar buiten toe met één stem moeten spreken over de invoer van producten van buitenaf.

Dit alles doet de Commissie in een samenstelling van (op dit moment) 28 Eurocommissarissen: uit elke lidstaat één. Hoewel de Europese Commissie een supranationaal instituut is (het gaat nationale verschillen te boven; het belang van de EU moet voorop staan bij eurocommissarissen) hebben de lidstaten tot op heden altijd belang gehecht aan een ‘eigen’ eurocommissaris. Dit zal in de toekomst mogelijk veranderen met een regel waardoor de commissie zal bestaan uit eurocommissarissen afkomstig uit tweederde van de lidstaten, of misschien zelfs minder. 

De commissie is een niet rechtstreeks gekozen orgaan van de Europese Unie. Aan het begin van een nieuwe cyclus van het Europees Parlement komt de Europese Raad (regeringsleiders) bij elkaar en stelt gezamenlijk (met een tweederde meerderheid) een voorzitter van de Commissie voor. Deze voorzitter komt dan plenair voor in het EP, waarna het EP er mee in stemt of niet. Vervolgens is het aan de nieuwe voorzitter de opdracht om gezamenlijk met regeringen een kandidaat Eurocommissaris aan te wijzen. Zodra deze beoogde commissie compleet is, worden alle leden plenair ondervraagd door het Europees Parlement, waarna zij voor of tegen de volledige commissie stemmen.

De commissie wordt dus in zijn geheel ingestemd. Het individueel wegsturen van eurocommissarissen door het EP is volgens het huidige verdrag niet mogelijk. Echter, de voorzitter van de Commissie kan wel een enkele Eurocommissaris wegsturen. Dit is  - al dan niet onder druk van het EP - wel eens voorgekomen."

De laatste CDA’er als lid van de Europese Commissie is Hans van den Broek (1993-1999) met de portefeuille buitenlandse zaken en uitbreiding Europese Gemeenschap. De enige Commissievoorzitter die Nederland ooit mocht leveren was Sicco Mansholt (PVDA - 22 March 1972 – 5 January 1973), die tijdens zijn periode het eerste uitbreidringsproces leidde.

Wiebe Strikwerda

Dit is het tweede deel geschreven in een reeks getiteld ‘Onderweg naar mei 2014’ van Adjunct Internationaal Secretaris Wiebe Strikwerda van het CDJA. Elke maand tot en met de Europese Verkiezingen zal er een kort informerend stuk over Europa hier verschijnen.